Η ψυχολογική ασφάλεια και η σχολική ηγεσία ως παράγοντες ενίσχυσης της ένταξης αλλόγλωσσων μαθητών στα δημόσια σχολεία
ENGLISH ABSTRACT Contemporary school reality is characterized by increasing cultural and linguistic diversity, which renders the inclusion of students with a migrant or non-native language background, a complex pedagogical and organizational issue. Inclusion is approached not merely as students’ physical presence at school, but as a process that presupposes acceptance, psychological safety, active participation, and equal access to the academic and social life of school community. The present study focuses on teachers’ perceptions of psychological safety in their workplace, school and inclusive leadership practices, and their multicultural competence, examining how these factors relate to the perceived inclusion of linguistically diverse students. For the purposes of the study, a quantitative research approach was adopted, and data were collected through a structured questionnaire administered to teachers and administrative staff in public secondary schools in Cyprus. The research instrument included scales measuring psychological safety, school/inclusive leadership, multicultural competence, and perceived inclusion of linguistically diverse students, while the data were analyzed using appropriate statistical methods through the statistical software jamovi. The findings, reveal statistically significant relationships between teachers’ psychological safety and the level of inclusion of linguistically diverse students, as well as between inclusive leadership and the development of a positive and supportive school climate. Furthermore, inclusive leadership is found to be positively associated with higher levels of psychological safety, while teachers’ multicultural competence and perceived self-efficacy are related to more positive attitudes and inclusive practices. The results underscore the importance of fostering psychologically safe and inclusive school environments and highlight the critical role of school leadership in supporting diversity. In conclusion, the present study contributes to the understanding of school inclusion as the outcome of the interaction between organizational and individual factors and provides useful directions for the design of educational policies and practices that promote inclusion within the Cypriot educational context.
Thesis
Η σύγχρονη σχολική πραγματικότητα χαρακτηρίζεται από αυξανόμενη πολιτισμική και γλωσσική ετερογένεια, γεγονός που καθιστά την ένταξη των αλλόγλωσσων μαθητών ένα σύνθετο παιδαγωγικό και οργανωσιακό ζήτημα. Η ένταξη προσεγγίζεται όχι μόνο ως φυσική παρουσία στο σχολείο, αλλά ως μία διαδικασία που προϋποθέτει αποδοχή, ψυχολογική ασφάλεια, ενεργό συμμετοχή και ισότιμη πρόσβαση στη μαθησιακή και κοινωνική ζωή της σχολικής κοινότητας. Η παρούσα έρευνα εστιάζει στις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών σχετικά με την ψυχολογική ασφάλεια στο χώρο εργασίας, τις πρακτικές σχολικής και συμπεριληπτικής ηγεσίας, και την πολυπολιτισμική τους επάρκεια, εξετάζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι παράγοντες αυτοί σχετίζονται με την αντιλαμβανόμενη ένταξη αλλόγλωσσων μαθητών. Για σκοπούς της έρευνας υιοθετήθηκε ποσοτική ερευνητική προσέγγιση και τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω δομημένου ερωτηματολογίου, το οποίο απευθύνθηκε σε εκπαιδευτικούς και διοικητικό προσωπικό δημόσιων σχολείων μέσης εκπαίδευσης στην Κύπρο. Το ερευνητικό εργαλείο περιλάμβανε κλίμακες μέτρησης της ψυχολογικής ασφάλειας, σχολικής/συμπεριληπτικής ηγεσίας, της πολυπολιτισμικής επάρκειας και της αντιλαμβανόμενης ένταξης αλλόγλωσσων μαθητών, ενώ τα δεδομένα αναλύθηκαν με κατάλληλες στατιστικές μεθόδους μέσω του στατιστικού λογισμικού jamovi. Τα αποτελέσματα της έρευνας καταδεικνύουν στατιστικά σημαντικές σχέσεις μεταξύ της ψυχολογικής ασφάλειας των εκπαιδευτικών και του βαθμού ένταξης των αλλόγλωσσων μαθητών, καθώς και μεταξύ της συμπεριληπτικής ηγεσίας και της διαμόρφωσης θετικού και υποστηρικτικού σχολικού κλίματος. Επιπλέον, διαπιστώνεται ότι η συμπεριληπτική ηγεσία συνδέεται θετικά με υψηλότερα επίπεδα ψυχολογικής ασφάλειας, ενώ η πολυπολιτισμική επάρκεια και η αντιλαμβανόμενη αυτο- αποτελεσματικότητα των εκπαιδευτικών σχετίζονται με θετικότερες στάσεις και πρακτικές ένταξης. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία της καλλιέργειας ψυχολογικά ασφαλών και συμπεριληπτικών σχολικών περιβαλλόντων και αναδεικνύουν τον καθοριστικό ρόλο της σχολικής ηγεσίας στην υποστήριξη της διαφορετικότητας. Συμπερασματικά, η παρούσα έρευνα συμβάλλει στην κατανόηση της σχολικής ένταξης ως αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης οργανωσιακών και ατομικών παραγόντων και παρέχει χρήσιμες κατευθύνσεις για τον σχεδιασμό εκπαιδευτικών πολιτικών και πρακτικών που προάγουν τη συμπερίληψη στο κυπριακό εκπαιδευτικό πλαίσιο.