Ο ρόλος της ηγεσίας στη διαχείριση της αλλαγής και των καινοτομιών στα Επαγγελματικά Λύκεια (ΕΠΑΛ): Μια εμπειρική διερεύνηση

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τη μετασχηματιστική ηγεσία, τη διαχείριση της αλλαγής και την οργανωσιακή ετοιμότητα για καινοτομία στα Επαγγελματικά Λύκεια (ΕΠΑΛ) της Ελλάδας. Στόχος της έρευνας είναι η αποτύπωση των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών σχετικά με τις ηγετικές συμπεριφορές των διευθυντών, τις διαδικασίες διαχείρισης αλλαγών και το κλίμα καινοτομίας στις σχολικές μονάδες επαγγελματικής εκπαίδευσης. Το θεωρητικό πλαίσιο της έρευνας βασίζεται στη θεωρία της μετασχηματιστικής ηγεσίας του Bass (1985), τα μοντέλα διαχείρισης αλλαγής των Kotter (1996) και Fullan (2007), καθώς και στη θεωρία του μανθάνοντος οργανισμού του Senge (1990). Η μεθοδολογική προσέγγιση είναι ποσοτική, με χρήση δομημένου ερωτηματολογίου πεντάβαθμης κλίμακας Likert. Το δείγμα αποτελείται από 92 εκπαιδευτικούς που υπηρετούν σε ΕΠΑΛ των περιφερειών Αττικής, Λακωνίας και Μεσσηνίας. Η συλλογή δεδομένων πραγματοποιήθηκε μέσω ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου 77 ερωτήσεων, οργανωμένων σε πέντε θεματικές ενότητες: δημογραφικά στοιχεία, ηγετικές συμπεριφορές, διαχείριση αλλαγής, οργανωσιακή ετοιμότητα και ειδικά θέματα ΕΠΑΛ. Τα ευρήματα αναδεικνύουν μια γενικά θετική αξιολόγηση της ηγετικής συμπεριφοράς, με υψηλά ποσοστά στην εξατομικευμένη υποστήριξη (70,6% θετικές απαντήσεις) και την επικοινωνία οράματος. Ωστόσο, εντοπίζονται σημαντικές αδυναμίες στην παροχή πόρων για αλλαγές (34,8% θετικές), τη συνεργασία με επιχειρήσεις (Μ.Ο.=3,11) και την κοινωνική αναγνώριση των ΕΠΑΛ (Μ.Ο.=2,79). Η υποχρηματοδότηση αναδεικνύεται ως κρίσιμο ζήτημα, με το 48,9% των εκπαιδευτικών να θεωρεί ανεπαρκείς τους διαθέσιμους πόρους. Η έρευνα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η μετασχηματιστική ηγεσία αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τη δημιουργία κλίματος αλλαγής, αλλά η αποτελεσματικότητά της περιορίζεται από δομικά προβλήματα που απαιτούν παρεμβάσεις σε επίπεδο εκπαιδευτικής πολιτικής. Προτείνονται κατευθύνσεις για περαιτέρω έρευνα, συμπεριλαμβανομένης της διερεύνησης της χαμηλής κοινωνικής αναγνώρισης και της προβληματικής σύνδεσης με την αγορά εργασίας.